Bu içerik, glikasyon ve cilt yaşlanması ilişkisinin güncel literatürüne dayanır. Şekerin kolajen üzerindeki yapısal etkisini sade bir dille açıklar. Celluragen'in koruyucu formülasyon mantığını bilimsel bir çerçevede ele alır. Yazı bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez.
Glikasyon nedir ve nasıl başlar?
Şeker, kolajen lifleriyle kontrolsüz birleştiğinde onları sertleştirir ve işlevsiz bırakır.
Glikasyon, indirgeyici şekerlerin protein, lipit ve nükleik asitlerin amino gruplarıyla enzim aracılığı olmadan birleşmesidir. Kimya literatüründe bu tepkime Maillard reaksiyonu adını taşır. Ekmeğin kabuğunu kızartan, ete kahverengi bir yüzey veren süreç de aynı tepkimedir. Vücudumuzda ise ısı değil, zaman ve kandaki şeker çalışır.
Sürecin sonunda AGE'ler, yani ileri glikasyon son ürünleri oluşur. AGE'ler normal yaşlanma sürecinde yavaşça birikir. Hiperglisemi, inflamasyon ve oksidatif stres koşullarında birikim hızlanır.
Kolajen neden bu kadar açık bir hedef?
Cevap, proteinin ömründe saklıdır. Vücuttaki çoğu protein günler veya haftalar içinde yenilenir. Kolajen ise dokuda yıllarca kalır. Bir protein ne kadar uzun süre yerinde durursa, üzerinde o kadar çok şeker molekülü birikir.
Verzijl ve arkadaşlarının Journal of Biological Chemistry'de yayımladığı çalışma bu ilişkiyi ölçtü. Araştırmacılar aspartik asit rasemizasyonunu bir zaman göstergesi olarak kullandı. Buldukları sonuç çarpıcıdır. Cilt kolajeninin yarı ömrü yaklaşık 15 yıl, eklem kıkırdağı kolajeninin yarı ömrü ise yaklaşık 117 yıldır. Kıkırdakta AGE birikiminin daha yüksek olmasının nedeni de budur.
Araştırmacılar kıkırdak ve cilt kolajenindeki AGE düzeylerini (karboksimetillizin, karboksietillizin, pentosidin) aspartik asit rasemizasyon oranıyla karşılaştırdı. Döngü hızına göre düzeltildiğinde AGE birikim hızı her iki dokuda aynı çıktı. Fark, proteinin dokuda kalış süresinden kaynaklanıyordu.
AGE'lerin iki kaynağı: içeriden ve tabaktan
AGE yükünün bir bölümü vücudun kendi metabolizmasından gelir. Buna endojen kaynak denir. Diğer bölümü ise doğrudan tabaktan gelir. Yüksek ısıda pişirilen besinler hazır AGE taşır ve bu ürünlere diyet kaynaklı AGE (dAGE) adı verilir.
Uribarri ve ekibinin Journal of the American Dietetic Association'da yayımladığı geniş veri tabanı çalışması, pişirme yönteminin belirleyici olduğunu gösterdi. Kuru ısı, besin gruplarının tamamında AGE miktarını çiğ hâline kıyasla 10 ila 100 kattan fazla artırdı. Yağ ve proteinden zengin hayvansal besinler zaten yüksek AGE içerir. Sebze, meyve, tam tahıl ve süt ise pişirildikten sonra bile görece düşük AGE taşır.
Çapraz bağdan RAGE'e
Glikasyon kolajene iki ayrı yoldan zarar verir. Biri yapısal, diğeri hücreseldir.
Avery ve Bailey'nin derlemesi bu iki yolu ayırır. Birinci yol çapraz bağlanmadır. AGE'ler komşu kolajen molekülleri arasında köprü kurar. Lif sertliği artar, termal denatürasyon sıcaklığı yükselir, enzim direnci güçlenir. Kolajen artık yenilenemeyen bir iskelete dönüşür.
İkinci yol yan zincir modifikasyonudur. AGE'ler kolajen üzerindeki RGD ve GFOGER bölgelerindeki arjinin kalıntılarını değiştirir. Bu bölgeler, hücrelerin kolajene tutunmasını sağlayan integrin tanıma noktalarıdır. Modifikasyon sonrası hücre ile matriks arasındaki iletişim zayıflar. Doku onarımı ve yara iyileşmesi yavaşlar.
Derleme, kolajen döngüsü yavaşladıkça glikasyon ürünlerinin biriktiğini ve bu ürünlerin kalıcı olduğunu belirtir. Çapraz bağlar lizin ile lizin veya lizin ile arjinin kalıntıları arasında kurulur. Lif sertliği, denatürasyon sıcaklığı ve enzim direnci yaşla birlikte yavaşça artar. Diabetes mellitusta yüksek glukoz nedeniyle bu artış hızlanır.
Glikasyon ölçülebilir mi?
Bazı AGE'ler doğal floresan özelliği taşır. Bu özellik, doku birikimini iğnesiz ölçmeyi mümkün kılar. Yönteme cilt otofloresansı adı verilir. Cihaz, önkol derisine belirli dalga boyunda ışık gönderir ve yansıyan floresansı okur.
Yamagishi ve arkadaşlarının derlemesi, cilt otofloresansının doku AGE düzeyini yansıttığını aktarır. Ölçüm, diyabetin damar komplikasyonlarının varlığı ve şiddetiyle ilişkili bulunmuştur. Yöntem şu anda daha çok kardiyometabolik risk araştırmalarında kullanılıyor. Kozmetik veya estetik bir tanı aracı değildir.
"Kolajen gibi organik matriks proteinlerinin AGE aracılı çapraz bağlanması, dokunun yapısal bütünlüğünü ve fizyolojik işlevini bozar."
AGE birikimi ve doku sertliği üzerine literatür özeti [4]Benfotiamin ve polifenoller
Çoğu kolajen takviyesi tek bir soruyu cevaplar. Vücuda nasıl daha fazla kolajen verebiliriz? Oysa ikinci bir soru da vardır. Mevcut kolajeni şeker hasarından nasıl koruruz? Literatür bu ikinci soruya iki farklı bileşen grubuyla yaklaşıyor.
Hiperglisemik damar hasarının üç biyokimyasal yolağı (heksozamin yolağı, AGE oluşum yolağı ve DAG-PKC yolağı) ortak iki metabolit tarafından beslenir. Araştırmacılar, yağda çözünen tiamin türevi benfotiaminin pentoz fosfat yolağı enzimi transketolazı aktive ederek bu metabolitleri başka yöne çevirdiğini gösterdi. Böylece üç yolak ve NF-κB aktivasyonu birlikte baskılandı. Bulgular hücre kültürü ve diyabetik hayvan modellerine dayanır.
Tip 2 diyabetli 13 kişiye yüksek AGE içerikli, ısıl işlem görmüş bir test öğünü verildi (15.100 AGE kU). Öğün, mikrovasküler reaktif hiperemide yüzde 60'a varan düşüşe yol açtı. Akıma bağlı dilatasyon ise yüzde 35,1 oranında bozuldu. Üç günlük benfotiamin uygulaması (1.050 mg/gün) her iki etkiyi de tamamen önledi. Oksidatif stres ve endotel işlev bozukluğu belirteçlerindeki artış da anlamlı biçimde azaldı.
Polifenolden zengin iki tarımsal yan ürün, sığır serum albümini ile glukoz ve fruktoz içeren modellerde test edildi. Nar kabuğu ekstresi floresan AGE oluşumunu yüzde 92 ile 97 arasında baskıladı. Etki, piridoksin ile karşılaştırılabilir düzeydeydi ve metformin ile EDTA'dan yüksek çıktı. Nar kabuğu ekstresi (IC50 94 mg/ml), antep fıstığı kabuğu ekstresinden (IC50 142 mg/ml) daha güçlü bulundu.
Bağımsız bir çalışma grubu narın farklı kısımlarını karşılaştırdı. Nar kabuğu, çiçeği ve yaprağı pentosidin benzeri AGE oluşumunu orta düzeyde baskıladı. Nar suyu ve çekirdek yağı ise anti-AGE etkisi göstermedi. Etkin bileşenler meyvenin suyunda değil, polifenolce zengin kabuğunda yoğunlaşıyor.
Celluragen: şeker prangalarına karşı koruma
Benfotiamin + Nar Kabuğu EkstresiÇoğu takviye yalnızca yeni kolajen verir. Celluragen ise iki yönlü bir yaklaşım benimser. Bir yandan Tip I marin kolajen peptitleri sunar. Diğer yandan benfotiamin ve nar kabuğu ekstresiyle mevcut kolajeni glikasyon hasarına karşı destekler. Formülün mantığı, ham madde vermekle yetinmemek üzerine kuruludur.
- [1] Verzijl N. ve ark. (2000). Effect of collagen turnover on the accumulation of advanced glycation end products. J Biol Chem, 275(50):39027-31. DOI →
- [2] Uribarri J. ve ark. (2010). Advanced glycation end products in foods and a practical guide to their reduction in the diet. J Am Diet Assoc, 110(6):911-16. DOI →
- [3] Avery N.C. & Bailey A.J. (2006). The effects of the Maillard reaction on the physical properties and cell interactions of collagen. Pathol Biol (Paris), 54(7):387-95. DOI →
- [4] Yamagishi S. ve ark. (2015). Evaluation of tissue accumulation levels of advanced glycation end products by skin autofluorescence. Int J Cardiol, 185:263-8. DOI →
- [5] Hammes H.P. ve ark. (2003). Benfotiamine blocks three major pathways of hyperglycemic damage and prevents experimental diabetic retinopathy. Nat Med, 9(3):294-9. DOI →
- [6] Stirban A. ve ark. (2006). Benfotiamine prevents macro- and microvascular endothelial dysfunction and oxidative stress following a meal rich in advanced glycation end products in individuals with type 2 diabetes. Diabetes Care, 29(9):2064-71. DOI →
- [7] Roudbari M. ve ark. (2024). Pistachio green hull and pomegranate peel extracts as two natural antiglycation agents. Food Sci Nutr, 12(5):3688-95. DOI →
- [8] Amri Z. ve ark. (2022). Anti-glycation, antiplatelet and antioxidant effects of different pomegranate parts. BMC Complement Med Ther, 22(1):339. DOI →
- [9] Gkogkolou P. & Böhm M. (2012). Advanced glycation end products: key players in skin aging? Dermatoendocrinol, 4(3):259-70. DOI →
Kaynaklar PubMed veri tabanı üzerinden doğrulanmıştır. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Celluragen bir gıda takviyesidir. Hastalıkların teşhisi, tedavisi veya önlenmesi amacıyla kullanılamaz. Dengeli beslenmenin ve sağlıklı bir yaşam biçiminin yerini tutmaz. Yukarıda özetlenen akademik çalışmalar bileşenlerin genel literatürüne aittir ve ürünün bireysel etkinliğinin garantisi anlamına gelmez.