Longevity Bilimi · Kapsamlı Rehber
Rhodiola Rosea — Altın Kök
Stres, yorgunluk ve oksidatif yaşlanma araştırmalarında
Sibirya'nın bitkisi
Rhodiola rosea, rosavin ve salidrosid başta olmak üzere benzersiz
fenolik bileşik profiliyle binlerce yıldır geleneksel tıpta kullanılan
ve son yıllarda klinik araştırmaların gündemine giren bir bitkisel
ekstrakt kaynağıdır. Stres kaynaklı yorgunluk, bilişsel performans
ve oksidatif stres mekanizmaları üzerindeki etkileri araştırmalarda
incelenmektedir.
Planta Med · Phytomedicine · Int J Mol Sci
In vitro · Hayvan · İnsan RKÇ
Rosavin · Salidrosid · Tirozol
3.000+ yıllık kullanım tarihi
Rhodiola Rosea Nedir?
Sibirya'nın soğuk platolarından modern laboratuvarlara:
altın kökün bileşik profili
Rhodiola rosea (altın kök, arktik kök), Crassulaceae familyasından
çok yıllık bir bitki olup kuzey enlemlerin ve yüksek rakımlı bölgelerin
sert iklimine adapte olmuştur.
Bitkinin kök ve rizomları, biyolojik aktiviteden sorumlu tutulan başlıca
iki bileşik grubunu barındırır: fenilpropanoidler (rosavin, rosarin, rosin)
ve feniletan türevleri (salidrosid ve tirozol). Standartize ekstrakt
preparatlarında genellikle minimum %3 rosavin ve %1 salidrosid içeriği
referans alınmaktadır. [1,2]
Salidrosid (p-tirozol-O-β-D-glikozit), Rhodiola'nın en kapsamlı
biçimde incelenen aktif bileşenidir; antioksidan, anti-inflamatuar ve
nöroprotektif özellikler açısından çok sayıda in vitro ve hayvan
çalışmasında araştırılmıştır. Rosavin ise bitkiye özgü bir
sinnamil alkol glikozit olup standartizasyon açısından temel
marker bileşen konumundadır. [1,3]
Rhodiola, Sovyetler Birliği'nde 1960'lardan itibaren askeri personel
ve sporcularda performans ve dayanıklılık araştırmaları kapsamında
sistematik olarak incelenmiştir. Sovyet Sağlık Bakanlığı 1969'da
bitkiyi resmi olarak tescil etmiştir. Batı bilim dünyasında
araştırmalar 2000'li yıllardan itibaren randomize kontrollü
çalışmalarla genişlemiştir. [4]
"Rhodiola rosea SHR-5 ekstraktı için güçlü bilimsel kanıt mevcuttur;
bu ekstrakt yorgunluk ve kronik yorgunluk sendromunda dikkat, bilişsel
işlev ve zihinsel performansı iyileştirmiştir."
Panossian A, Wikman G. Evidence-based efficacy of adaptogens in fatigue.
Curr Clin Pharmacol. 2009;4(3):198–219. PMID: 19500070
Biyokimyasal Mekanizma
Rhodiola rosea, stres yanıtını ve oksidatif stresi
nasıl etkiliyor?
Rhodiola'nın araştırmalarda öne çıkan mekanizmalarından biri
kortizol yanıtı üzerindeki etkisidir. Olsson vd. (2009) randomize
kontrollü çalışmasında SHR-5 ekstraktının uyanış sonrası kortizol
yanıtını plaseboya kıyasla anlamlı biçimde azalttığını raporlamıştır.
Bu etki, stres kaynaklı yorgunlukta HPA aksının modülasyonuyla
ilişkilendirilmektedir. [5]
😓
Stres & oksidatif yük
Kronik stres HPA aksını aktive eder; kortizol yükselir,
ROS üretimi artar
🌿
Salidrosid & Rosavin
Araştırmalarda kortizol yanıtı modülasyonu, SOD/katalaz
enzim aktivasyonu ve hücresel oksidatif stres baskılanması
gözlemlenmiştir
🔋
Hücresel enerji & koruma
Mitokondri oksijen tüketiminde artış ve UV hasarına
karşı hücre canlılığında yükselme in vitro çalışmalarda
raporlanmıştır
Cilt biyolojisi açısından Rhodiola rosea; salidrosid ve rosavin
aracılığıyla UV kaynaklı oksidatif hasara karşı keratinosit ve
fibroblast hücre canlılığını koruduğu in vitro çalışmalarda
gösterilmiştir. UVA ışınımının MMP aktivitesini artırarak kolajen
yıkımını hızlandırdığı; rosavin'in ise UVB kaynaklı DNA hasarına
yönelik koruyucu potansiyel taşıdığı araştırmalarda incelenmiştir.
Bu mekanizmaların in vivo koşullarda doğrulanması için ek çalışmalar
gerekmektedir. [3,6]
Klinik & Deneysel Kanıtlar
Araştırmalar Rhodiola rosea hakkında
ne söylüyor?
11
Sistematik derlemede incelenen RKÇ/CCT sayısı (Durst vd., 2012)
576 mg
Olsson 2009 RKÇ'de kullanılan SHR-5 günlük doz (28 gün)
3.000+
Yıl — geleneksel tıpta kullanım tarihi
İnsan · Randomize Kontrollü Çalışma · Öne Çıkan
Olsson EM, von Schéele B, Panossian AG. — Planta Med, 2009
SHR-5 ekstrakt grubu (576 mg/gün, 28 gün) yorgunluk
belirteçlerinde plaseboya kıyasla anlamlı iyileşme gösterdi;
uyanış sonrası kortizol yanıtı SHR-5 grubunda anlamlı biçimde
azaldı — n=60 (stres kaynaklı yorgunluk tanısı alan
bireyler, 20–55 yaş), paralel grup, çift kör, plasebo kontrollü
faz III klinik çalışma. Zihinsel performans özellikle konsantrasyon
kapasitesinde iyileşme raporlandı. Hem SHR-5 hem plasebo grubunda
zaman içinde genel iyileşme eğilimi gözlemlendi.
PubMed PMID: 19016404 · DOI: 10.1055/s-0028-1088346 ↗
İnsan · Çift Kör Çapraz Tasarım
Darbinyan V vd. — Phytomedicine, 2000
Gece nöbeti tutan hekimlerde SHR-5 ekstrakt uygulaması
(2 hafta) yorgunluk skorlarını azalttı; bilişsel yetenek ve
toplam zihinsel performans plaseboya kıyasla anlamlı biçimde
yükseldi — n=56 genç hekim, tekrarlanan düşük doz
rejimi (170 mg SHR-5/gün). Yüksek stres koşulunda
(gece nöbeti) zihinsel performans üzerinde anlamlı etki
raporlandı.
PubMed PMID: 11081987 · DOI: 10.1016/S0944-7113(00)80055-0 ↗
İnsan · Çok Merkezli Açık Etiket
Kasper S, Dienel A. — Neuropsychiatr Dis Treat, 2017
Tükenmişlik (burnout) semptomları yaşayan hastalarda
12 haftalık Rhodiola rosea ekstrakt uygulaması, yorgunluk,
tükenme ve yaşam kalitesi ölçeklerinde belirgin iyileşmeyle
ilişkilendirildi — Çok merkezli açık etiket keşifsel
klinik çalışma. Kontrolsüz tasarım nedeniyle sonuçlar
yorumlanırken plasebo etkisi göz ardı edilemez; bununla birlikte
güvenlik profili iyi tolere edildi.
PubMed PMID: 28367055 · DOI: 10.2147/NDT.S120113 ↗
İnsan · RKÇ · Karışık Sonuç
Punja S vd. — PLoS One, 2014 (hemşirelik öğrencileri)
42 günlük Rhodiola rosea takviyesi (364 mg/gün) vardiyalı
çalışan hemşirelik öğrencilerinde plaseboya kıyasla yorgunluğu
azaltmadı; RAND-36 Vitalite alt ölçeğinde plasebo grubu lehine
anlamlı fark gözlemlendi (p=0,011) — n=48 (RR grubu
n=24, plasebo n=24). Bu çalışma, Rhodiola literatüründe tutarsız
sonuçların var olduğunu göstermektedir; farklı popülasyonlarda,
doz ve süre koşullarında sonuçlar farklılaşabilmektedir.
PMC: 4182456 · DOI: 10.1371/journal.pone.0108416 ↗
Derleme · Int J Mol Sci
Mrozek vd. — Int J Mol Sci, 2023
Rhodiola rosea fenolik bileşikleri (rosavin, salidrosid,
tirozol); antioksidan, immünomodülatör, anti-yorgunluk ve yaşlanma
karşıtı potansiyelleriyle kronik hastalıklarda araştırmalarda
incelenmektedir; mekanizmaların klinik düzeyde doğrulanması için
daha büyük ölçekli RKÇ'lere ihtiyaç duyulmaktadır
— Derlemede salidrosid'in NF-κB ve SIRT1 yolakları üzerindeki
potansiyel etkileri de değerlendirilmiştir.
PMC: 10418374 · DOI: 10.3390/ijms24151229 ↗
Celluragen Formülasyonu
Oksidatif stres ve hücresel koruma perspektifinden —
Rhodiola rosea neden Celluragen'de yer alıyor?
TÜBİTAK destekli Ar-Ge projesiyle geliştirilen Celluragen
formülasyonunda Rhodiola rosea özütü, rosavin ve salidrosid
bileşiklerinin antioksidan potansiyeli ve oksidatif stres
mekanizmalarıyla ilgili araştırmalarda incelenen özellikleriyle
bilimsel seçki sürecine dahil edilmiştir. Kronik oksidatif stresin
kolajen yıkımını hızlandırdığı bilinmektedir; bu bağlamda
Rhodiola'nın hücresel koruma mekanizmaları bütüncül etki hedefi
doğrultusunda değerlendirilmiştir.
🔬
41 aday · In vitro seçki · TÜBİTAK destekli Ar-Ge projesiyle geliştirilmiş
Celluragen formülasyonu, akademik literatür taraması ve in vitro
biyoerişilebilirlik testleri sonucunda oluşturulmuştur.
10
Aktif Bileşen
%90+
In vitro biyoerişilebilirlik
GMP
TAB İlaç sertifikalı üretim
10 Bileşenin Tamamı
Balık Kolajen Peptitleri
10.000 mg · <2.000 Da
Marine kaynaklı, düşük molekül ağırlıklı peptit fraksiyonu.
Temel Bileşen
Kalsiyum Alfa-Ketoglutarat
Ca-AKG
Araştırmalarda incelenmiştir.
Temel Bileşen
Vitamin C
Askorbik Asit
Cildin normal fonksiyonu için gerekli olan normal kolajen oluşumuna katkıda bulunur.
Kofaktör · TGK Onaylı
Glisin
Serbest Amino Asit
Kolajenin temel yapı taşı; zincirin her üçüncü pozisyonunu oluşturan amino asit.
Temel Bileşen
Bakır
Mineral
Normal bağ dokularının korunmasına katkıda bulunur. Normal saç ve cilt pigmentasyonuna katkıda bulunur.
Kofaktör · TGK Onaylı
Resveratrol
Polifenol
Araştırmalarda incelenmiştir.
Antioksidan
Alfa Lipoik Asit
ALA
Araştırmalarda incelenmiştir.
Antioksidan
Rhodiola Rosea Özütü
Bitki Ekstraktı
Rosavin ve salidrosid içeriğiyle oksidatif stres ve hücresel koruma araştırmalarında incelenmiştir.
Bu Yazının Konusu · Araştırma Bileşeni
Nar Kabuğu Ekstraktı
Punikalagin
Araştırmalarda incelenmiştir.
Antioksidan
Benfotiamin
B1 Vitamini Türevi
Araştırmalarda incelenmiştir.
Araştırma Bileşeni
✅
Temiz formülasyon — Şeker, yapay renklendirici,
gluten içermez. TAB İlaç GMP sertifikalı tesiste üretilmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Rhodiola rosea hakkında merak edilenler
Rhodiola rosea kolajenle ne ilgisi var?
+
Kolajenin en büyük düşmanlarından biri kronik oksidatif strestir.
UV ışınları, çevresel kirleticiler ve süregelen stres; MMP adı
verilen enzimleri tetikler ve bu enzimler kolajeni parçalar.
Rhodiola rosea'nın aktif bileşikleri rosavin ve salidrosid,
araştırmalarda hücresel oksidatif strese karşı koruyucu
potansiyelleriyle incelenmiştir. Bu nedenle Rhodiola; kolajeni
doğrudan sentezleyen bir bileşen olmasa da oksidatif yük
bağlamında kolajen biyolojisiyle dolaylı ilişkisi araştırmalarda
değerlendirilmiştir.
Rhodiola rosea stres ve yorgunluk araştırmalarında nasıl incelenmiştir?
+
Rhodiola rosea, stres kaynaklı yorgunluk ve bilişsel performans
üzerindeki etkileri açısından çok sayıda klinik çalışmada
araştırılmıştır. Olsson vd. (2009) randomize, çift kör, plasebo
kontrollü faz III çalışmasında SHR-5 standardize ekstrakt
uygulamasının (576 mg/gün, 28 gün) yorgunluk belirteçleri ve
konsantrasyon kapasitesiyle ilişkili olduğu raporlanmıştır.
Darbinyan vd. (2000) ise gece nöbetindeki hekimlerde tekrarlanan
düşük doz uygulamasının zihinsel performans üzerindeki etkilerini
incelemiştir. Tüm çalışmalar tutarlı sonuç vermemiş olmakla
birlikte literatür bu alanda araştırmaların devam ettiğini
göstermektedir.
Rhodiola rosea cilde faydası var mı?
+
In vitro çalışmalarda Rhodiola rosea ekstraktı ve salidrosid;
UVB kaynaklı oksidatif hasara karşı keratinosit hücre
canlılığını desteklediği gözlemlenen bir bileşen olarak
araştırılmaktadır. UVA ışınımının MMP aktivitesini artırarak
kolajen yıkımını hızlandırdığı bilinmektedir; rosavin'in bu
mekanizmadaki potansiyeli de keşifsel düzeyde incelenmiştir.
Bu bulgular hücre kültürü çalışmalarından elde edilmiş olup
klinik düzeyde sonuçlara ulaşabilmek için daha fazla araştırmaya
ihtiyaç duyulmaktadır.
Celluragen neden Rhodiola rosea içeriyor?
+
TÜBİTAK destekli Ar-Ge projesiyle geliştirilen Celluragen
formülasyonunda Rhodiola rosea özütü, 41 aday bileşen arasından
in vitro biyoerişilebilirlik testleri ve literatür taramasıyla
seçilmiştir. Kronik oksidatif stresin kolajen yıkımını
hızlandırdığı bilinmektedir; rosavin ve salidrosid içeriğiyle
Rhodiola'nın bu mekanizmadaki hücresel koruma potansiyeli
bütüncül etki hedefi doğrultusunda değerlendirilmiştir.
Kaynaklar & Referanslar
-
-
-
-
Olsson EM, von Schéele B, Panossian AG.
"A randomised, double-blind, placebo-controlled, parallel-group study
of the standardised extract SHR-5 of the roots of Rhodiola rosea in
the treatment of subjects with stress-related fatigue."
Planta Med. 2009 Feb;75(2):105–112.
PMID: 19016404 · DOI: 10.1055/s-0028-1088346 ↗
-
Jafari M vd. "Impact of Rhodiola rosea on Skin."
In:
Medicinal Plants: Chemistry, Biology and Omics.
eScholarship, UC Irvine. 2015.
eScholarship: qt5td6282k ↗
-
Darbinyan V vd. "Rhodiola rosea in stress induced fatigue — A double blind
cross-over study of a standardized extract SHR-5 with a repeated low-dose
regimen on the mental performance of healthy physicians during night duty."
Phytomedicine. 2000;7(5):365–371.
PubMed PMID: 11081987 · DOI: 10.1016/S0944-7113(00)80055-0 ↗
-
Kasper S, Dienel A. "Multicenter, open-label, exploratory clinical trial
with Rhodiola rosea extract in patients suffering from burnout symptoms."
Neuropsychiatr Dis Treat. 2017;13:889–898.
PMID: 28367055 · DOI: 10.2147/NDT.S120113 ↗
-
-
Panossian A, Wikman G. "Evidence-based efficacy of adaptogens in fatigue,
and molecular mechanisms related to their stress-protective activity."
Curr Clin Pharmacol. 2009;4(3):198–219.
PMID: 19500070 ↗
⚠ Yasal Uyarı
Takviye edici gıdadır. İlaç değildir. Hastalıkların önlenmesi ve tedavi edilmesi
amacıyla kullanılamaz. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hastalıkların
teşhisi, tedavisi veya önlenmesi amacıyla kullanılamaz. Takviyeler dengeli ve
çeşitli bir beslenme programının yerini tutamaz. Bileşenlere ilişkin akademik
çalışmalarda raporlanan sonuçlar, ürünün bireysel etkinliğine dair kesin bir
garanti niteliği taşımaz.